Đài CNN cho biết một thí nghiệm trên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) đã làm ra tương miso - loại thực phẩm đầu tiên được lên men có chủ đích bên ngoài Trái đất. Giới khoa học hy vọng kỳ tích này sẽ góp phần làm sáng tỏ khả năng tồn tại sự sống trong không gian cũng như mở rộng lựa chọn ẩm thực cho phi hành gia.
“Miso không gian” mang vị tươi tương tự miso làm ở Trái đất. Nhưng theo đội ngũ nghiên cứu thì có một khác biệt chính: vị đậu lưu giữ lại đậm đà hơn.
Hai nhà khoa học Maggie Coblentz (Viện Công nghệ Massachusetts) cùng Joshua Evans (Đại học Kỹ thuật Đan Mạch) gửi một hộp nhỏ đậu nành nấu chín lên ISS vào tháng 3.2020, nơi nó trải qua quá trình lên men 30 ngày trước khi trở về Trái đất dưới dạng miso. Miso được giữ trong hộp lắp cảm biến, theo dõi chặt chẽ nhiệt độ, độ ẩm, áp suất lẫn bức xạ.
Để so sánh, tại Trái đất cũng có 2 hộp đậu khác cũng lên men ở bang Massachusetts (Mỹ) và thủ đô Copenhagen của Đan Mạch.
“Chúng tôi chẳng biết phải mong đợi điều gì. Quá trình lên men chưa từng diễn ra ngoài không gian trước đây. Miso trong không gian sẫm màu hơn, rõ ràng bị ép nhiều do đã di chuyển nhiều hơn bất kỳ loại miso nào trên Trái đất. Thật thú vị khi ngửi rồi nếm thử miếng đầu tiên”, nhà khoa học Evans chia sẻ. Ông chỉ ra một số đặc điểm của không gian - đặc biệt là môi trường vi trọng lực cùng lượng bức xạ cao - có thể ảnh hưởng đến cách vi khuẩn phát triển và chuyển hóa, qua đó tác động quá trình lên men.
Theo nhà khoa học Evans: “Bằng cách kết hợp vi sinh vật học, hóa học hương vị, khoa học cảm quan cùng nhiều nghiên cứu văn hóa - xã hội, nghiên cứu của chúng tôi mở ra hướng đi mới để khám phá cách sự sống thay đổi lúc chuyển sang môi trường mới như không gian”. Hơn nữa nghiên cứu cũng đem lại hình thức ẩm thực mới, mở rộng và đa dạng hóa khám phá ẩm thực - văn hóa trong lúc phi hành gia thực hiện sứ mệnh vũ trụ.
Miso là thành phần chính của nhiều loại súp, nước sốt hoặc sốt ướp Nhật Bản. Mỗi vùng ở Nhật lại có công thức tương riêng. Theo truyền thống miso được làm từ đậu nành ngâm, nước, muối và nấm mốc koji. Cần khoảng 6 tháng để tương ra vị tươi đặc trưng. Lên meo càng lâu vị càng đậm đà.
Nhiều loại thực phẩm lên men chứa lợi khuẩn. Khi vào cơ thể người chúng có thể cùng vi khuẩn có lợi trong hệ vi sinh đường ruột điều hòa hệ tiêu hóa. Nhưng “miso không gian” cần trải qua đánh giá giá trị dinh dưỡng, xem xét thành phần đại phân tử lẫn hợp chất sinh học.
Nhà khoa học Coblentz cho biết quá trình làm miso thể hiện tiềm năng sự sống tồn tại ngoài vũ trụ, minh chứng là vi khuẩn có thể phát triển mạnh.
Từ lâu giới khoa học đã thử nghiệm trồng trọt và thu hoạch nông sản tươi trong không gian, chẳng hạn rau diếp hay củ cải. ISS năm 2021 còn tổ chức tiệc ăn mừng vụ thu hoạch ớt đầu tiên. Công ty Nhật Asahi Shuzo còn sản xuất rượu sake đặc biệt lên men trên ISS, họ còn đang phát triển thiết bị ủ bia trong không gian (dự kiến phóng lên vào cuối năm nay).